(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.132. అధ్యాయః 132
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
వసిష్ఠేన పరశురామంప్రతి సువర్ణప్రభావకథనప్రసంగేన రుద్రయజ్ఞే భృగ్వంగిరః ప్రభృతిప్రభావాదికథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

వసిష్ఠ ఉవాచ।

అపి చేదం పురా రామ శ్రుతం మే బ్రహ్మదర్శనం।
పితామహస్య యద్వృత్తం బ్రహ్మణః పరమాత్మనః॥ 13-132-1(86515)
దేవస్య మహతస్తాత వారుణీం బిభ్రతస్తనుం।
ఐశ్వర్యే వారుణేవాఽథ రుద్రస్యేశస్య వై ప్రభో॥ 13-132-2(86516)
ఆజగ్ముర్మునయః సర్వే దేవాశ్చాగ్నిపురోగమాః।
యజ్ఞాంగాని చ సర్వాణి వషట్కారశ్చ మూర్తిమాన్॥ 13-132-3(86517)
మూర్తిమంతి చ సామాని యజూంషి చ సహస్రశః।
ఋగ్వేదశ్చాగమత్తత్ర పదక్రమవిభూషితః॥ 13-132-4(86518)
లక్షణాని స్వరాస్తోభా నిరుక్తాః స్వరభక్తయః।
ఓంకారశ్ఛందసాం నేత్రం నిగ్రహప్రగ్రహౌ తథా॥ 13-132-5(86519)
వేదాశ్చ సోపనిషదో విద్యా సావిత్ర్యథాపి చ।
భూతం భవ్యం భవిష్యచ్చ దధార భగవాఞ్శివః॥ 13-132-6(86520)
సంజుహావాత్మనాఽఽత్మానం స్వయమేవ తదా ప్రభో।
యజ్ఞం చ శోభయామాస బహురూపం పినాకధృత్॥ 13-132-7(86521)
ద్యౌర్నభః పృథివీ ఖం చ తథా చైవైష భూపతిః।
సర్వవిద్యేశ్వరః శ్రీమానేష చాపి విభావసుః॥ 13-132-8(86522)
ఏష బ్రహ్మా శివో రుద్రో వరుణోఽగ్నిః ప్రజాపతిః।
కీర్త్యతే భగవాందేవః సర్వభూతపతిః శివః॥ 13-132-9(86523)
తస్య యజ్ఞః పశుపతేస్తపః క్రతవ ఏవ చ।
దీక్షా దీప్తవ్రతా దేవీ దిశశ్చ సదిగీశ్వరాః॥ 13-132-10(86524)
దేవపత్న్యశ్చ కన్యాశ్చ దేవానాం చైవ మాతరః।
ఆజగ్ముః సహితాస్తత్ర తదా భృగుకులోద్వహ।
యజ్ఞం పశుపతేః ప్రీతా వరుణస్య మహాత్మనః॥ 13-132-11(86525)
స్వయంభువస్తు తా దృష్ట్వా రేతః సమపతద్భువి॥ 13-132-12(86526)
తస్య శుక్రస్య నిష్యందాన్పాంసూన్సంగృహ్య భూమితః।
ప్రాస్యత్పూషా కరాభ్యాం వై తస్మిన్నేవ హుతాశనే॥ 13-132-13(86527)
తతస్తస్మిన్సంప్రవృత్తే సత్రే జ్వలితపావకే।
బ్రహ్మణో జుహ్వతస్తత్ర ప్రాదుర్భావో బభూవహ॥ 13-132-14(86528)
స్కన్నమాత్రం చ తచ్ఛుక్రం స్రువేణ పరిగృహ్య సః।
ఆజ్యవన్మంత్రతశ్చాపి సోఽజుహోద్భృగునందన॥ 13-132-15(86529)
తతః స జనయామాస భూతగ్రామం చ వీర్యవాన్।
తస్య తత్తేజసస్తస్మాజ్జజ్ఞే లోకేషు తైజసం॥ 13-132-16(86530)
తమసస్తామసా భావా వ్యాపి సత్వం తథోభయం।
స గుణస్తేజసో నిత్యం తమస్యాకాశమేవ చ।
సర్వభూతేషు చ తథా సత్వం తేజస్తథోత్తమం॥ 13-132-17(86531)
శుక్రే హుతేఽగ్నౌ తస్మింస్తు ప్రాదురాసంస్త్రయః ప్రభో।
పురుషా వపుషా యుక్తాః స్వైః స్వైః ప్రసవజైర్గుణైః॥ 13-132-18(86532)
భర్జనాద్భృగురిత్యేవమంగారేభ్యోఽంగిరాఽభవత్।
అంగారసంశ్రయాచ్చైవ కవిరిత్యపరోఽభవత్।
సహ జ్వాలాభఇరుత్పన్నో భృగుస్తస్మాద్భృగుః స్మృతః॥ 13-132-19(86533)
మరీచిభ్యో మరీచిస్తు మారీచః కశ్యపో హ్యభూత్।
అంగోరభ్యోఽంగిరాస్తాత వాలఖిల్యాః కుశోచ్చయాత్॥ 13-132-20(86534)
అత్రైవాత్రేతి చ విభో జాతమత్రిం వదంత్యపి॥ 13-132-21(86535)
తథా భస్మవ్యపోహేభ్యో బ్రహ్మర్షిగణసంమతాః।
వైఖానసాః సముత్పన్నాస్తపః శ్రుతగుణేప్సవః॥ 13-132-22(86536)
అశ్రుతోఽస్య సముత్పన్నావశ్వినౌ రూపసంమతౌ।
శేషాః ప్రజానాం పతయః స్రోతోభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే।
ఋషయో రోమకూపేభ్యః స్వేదాచ్ఛందో బలాన్మనః॥ 13-132-23(86537)
ఏతస్మాత్కారణాదాహురగ్నిః సర్వాస్తు దేవతాః।
ఋషయః శ్రుతసంపన్నా వేదప్రామాణ్యదర్శనాత్॥ 13-132-24(86538)
యాని దారూణి నిర్యాసాస్తే మాసాః పక్షసంజ్ఞితాః।
అహోరాత్రా ముహూర్తాశ్చ వీతజ్యోతిశ్చ వారుణం॥ 13-132-25(86539)
రౌద్రం లోహితమిత్యాహుర్లోహితాత్కనకం స్మృతం।
తన్మైత్రమితి విజ్ఞేయం ధూమాచ్చ వసవః స్మృతాః॥ 13-132-26(86540)
అర్చిషో యాశ్చ తే రుద్రాస్తథాఽఽదిత్యా మహాప్రభాః।
ఉద్దీప్తాస్తే తథాఽంగారా యే ధిష్ణ్యేషు దివి స్థితాః॥ 13-132-27(86541)
అగ్నిర్నాథశ్చ లోకస్య తత్పరం బ్రహ్మ తద్భువం।
సర్వకామదమిత్యాహుస్తత్ర హవ్యముపావహన్॥ 13-132-28(86542)
తతోఽబ్రవీన్మహాదేవో వరుణః పవనాత్మకః।
మమ సత్రమిదం దివ్యమహం గృహపతిస్త్విహ॥ 13-132-29(86543)
త్రీణి పూర్వాణ్యపత్యాని మమ తాని న సంశయః।
ఇతి జానీత ఖగమా మమ యజ్ఞఫలం హి తత్॥ 13-132-30(86544)
అగ్నిరువాచ। 13-132-31x(7181)
మదంగేభ్యః ప్రసూతాని మదాశ్రయకృతాని చ।
మమైవ తాన్మపత్యాని మమ శుక్లం హుతం హి తత్॥ 13-132-31(86545)
అథాబ్రవీల్లోకగురుర్బ్రహ్మా లోకపితామహః।
మమైవ తాన్యపత్యాని మమ శుక్లం హుతం హి తత్॥ 13-132-32(86546)
అహం వక్తా చ మంత్రస్య హోతా శుక్రస్య చైవ హ।
యస్య బీజం ఫలం తస్య శుక్రం చేత్కారణం మతం॥ 13-132-33(86547)
తతోఽబ్రువందేవగణాః పితామహముపేత్య వై।
కృతాంజలిపుటాః సర్వే శిరోభిరభివంద్య చ॥ 13-132-34(86548)
వయం చ భగవన్సర్వే జగచ్చ సచరాచరం।
తవైవ ప్రసవాః సర్వే తస్మాదగ్నిర్విభావసుః।
వరుణశ్చేశ్వరో దేవో లభతాం కామమీప్సితం॥ 13-132-35(86549)
నిసర్గాద్బ్రహ్మణశ్చాపి వరుణో యాదసాంపతిః।
జగ్రాహ వై భృగు పూర్వమపత్యం సూర్యవర్చసం॥ 13-132-36(86550)
ఈశ్వరోఽంగిరసం చాగ్నేరపత్యార్థమకల్పయత్।
పితామహస్త్వపత్యం వైకవిం జగ్రాహ తత్త్వవిత్॥ 13-132-37(86551)
తదా స వారుణిః ఖ్యాతో భృగుః ప్రసవకర్మకృత్।
ఆగ్నేయస్త్వంగిరాః శ్రీమాన్కవిర్బ్రాహ్మో మహాయశాః।
భార్గవాంగిరసౌ లోకే లోకసంతానలక్షణౌ॥ 13-132-38(86552)
ఏతే విప్రవరాః సర్వే ప్రజానాం పతయస్త్రయః।
సర్వం సంతానమేతేషామిదమిత్యుపధారయ॥ 13-132-39(86553)
భృగోస్తు పుత్రాః సప్తాసన్సర్వే తుల్యా భృగోర్గుణైః।
చ్యవనో వజ్రశీర్షశ్చ శుచిరౌర్వస్తథైవ చ॥ 13-132-40(86554)
శుక్రో వరేణ్యశ్చ విభుః సవనశ్చేతి సప్త తే।
భార్గవా వారుణాః సర్వే యేషాం వంశే భవానపి॥ 13-132-41(86555)
అషఅటౌ చాంగిరసః పుత్రా వారుణాస్తేఽప్యవారుణాః।
బృహస్పతిరుచథ్యశ్చ వయస్యః శాంతిరేవ చ॥ 13-132-42(86556)
ఘోరో విరూపః సంవర్తః సుధన్వా చాష్టమః స్మృతః।
ఏతేఽష్టౌ వహ్నిజాః సర్వే జ్ఞాననిష్ఠా నిరామయాః॥ 13-132-43(86557)
బ్రాహ్మణాశ్చ కవేః పుత్రా వారుణాస్తేఽప్యుదాహృతాః।
అష్టౌ ప్రసవజైర్యుక్తా గుణైర్బ్రహ్మవిదః శుభాః॥ 13-132-44(86558)
కవిః కావ్యశ్చ విష్ణుశ్చ బుద్ధిమానుశనా తథా।
భృగుశ్చ వరుణశ్చైవ కాశ్యపోఽగ్నిశ్చ ధర్మవిత్॥ 13-132-45(86559)
అష్టౌ కవిసుతా హ్యేతే సర్వమేభిర్జగత్తతం।
ప్రజాపతయ ఏతే హి ప్రజానాం యైరిమాః ప్రజాః॥ 13-132-46(86560)
ఏవమంగిరసశ్చైవ కవేశ్చ ప్రసవాన్వయైః।
భృగోశ్చ భృగుశార్దూల వంశజైః సతతం జగత్॥ 13-132-47(86561)
వరుణశ్చాదితో విప్ర జగ్రాహ ప్రభురీశ్వరః।
కవిం తాత భృగుం చాపి తస్మాత్తౌ వారుణౌ స్మృతౌ॥ 13-132-48(86562)
జగ్రాహాంగిరసం దేవః శిఖీ తస్మాద్భుతాశనః।
తస్మాదాంగిరసా జ్ఞేయాః సర్వ ఏవ తదన్వయాః॥ 13-132-49(86563)
బ్రహ్మా పితామహః పూర్వం దేవతాభిః ప్రసాదితః।
ఇమే నః సంతరిష్యంతి ప్రజాభిర్జగదీశ్వరాః॥ 13-132-50(86564)
సర్వే ప్రజానాం పతయః సర్వే చాతితపస్వినః।
త్వత్ప్రసాదాదిమం లోకం ధారయిష్యంతి శాశ్వతం॥ 13-132-51(86565)
తథైవ వంశకర్తారస్తవ తేజోవివర్ధనాః।
భవేయుర్వేదవిదుషః సర్వే చ కృతినస్తథా॥ 13-132-52(86566)
దేవపక్షచరాః సౌంయాః ప్రాజాపత్యా మహర్షయః।
అనంతం బ్రహ్మ సత్యం చ తపశ్చ పరమం భువి॥ 13-132-53(86567)
సర్వే హి వయమేతే చ తవైవ ప్రసవాః ప్రభో।
దేవానాం బ్రాహ్మణానాం చ త్వం హి కర్తా పితామహ॥ 13-132-54(86568)
మారీచమాదితః కృత్వా సర్వే చైవాథ భార్గవాః।
అపత్యానీతి సంప్రేక్ష్య క్షమయామ పితామహ॥ 13-132-55(86569)
అథ స్వేనైవ రూపేణి ప్రజనిష్యంతి వై ప్రజాః।
స్థాపయిష్యంతి చాత్మానం యుగాదినిధనే తథా॥ 13-132-56(86570)
ఇత్యుక్తః స తదా తైస్తు బ్రహ్మా లోకపితామహః।
తతేత్యేవాబ్రవీత్ప్రీతస్తేఽపి జగ్ముర్యథాగతం॥ 13-132-57(86571)
ఏవమేతత్పురావృత్తం తస్య యజ్ఞే మహాత్మనః।
దేవశ్రేష్ఠస్య లోకాదౌ వారుణీం బిభ్రతస్తనుం॥ 13-132-58(86572)
అగ్నిర్బ్రహ్మ పశుపతిః శర్వో రుద్రః ప్రజాపతిః।
అగ్నేరపత్యమేతద్వై సువర్ణమితి ధారణాః॥ 13-132-59(86573)
అగ్న్యభావే చ కురుతే వహ్నిస్థానేషు కాంచనం।
జామదగ్న్యప్రమాణజ్ఞో వేదశ్రుతినిదర్శనాత్॥ 13-132-60(86574)
కుశస్తంబే జుహోత్యగ్నిం సువర్ణే తత్ర చ స్థితే।
వల్మీకస్య వపాయాం చ కర్ణే వాజస్య దక్షిణే॥ 13-132-61(86575)
శకటోర్వ్యా పరస్యాప్సు బ్రాహ్మణస్య కరే తథా।
హుతే ప్రీతికరీమృద్ధిం భగవాంస్తత్ర మన్యతే॥ 13-132-62(86576)
తస్మాదగ్నిపరాః సర్వే దేవతా ఇతి శుశ్రుమ।
బ్రహ్మణో హి ప్రభూతోఽగ్నిరగ్నేరపి చ కాంచనం॥ 13-132-63(86577)
తస్మాద్యే వై ప్రయచ్ఛంతి సువర్ణం ధర్మదర్శినః।
దేవతాస్తే ప్రయచ్ఛంతి సమస్తా ఇతి నః శ్రుతం॥ 13-132-64(86578)
తస్య వా తపసో లోకాన్గచ్ఛతః పరమాం గతిం।
స్వర్లోకే రాజరాజ్యేన సోభిషిచ్యేత భార్గవ॥ 13-132-65(86579)
ఆదిత్యోదయనే ప్రాప్తే విధిమంత్రపురస్కృతం।
దదాతి కాంచనం యో వాః దుఃస్వప్నం ప్రతిహంతి సః॥ 13-132-66(86580)
దదాత్యుదితమాత్రే యస్యస్య పాప్మా విధూయతే।
మధ్యాహ్నే దదతో రుక్మం హంతి పాపమనాగతం॥ 13-132-67(86581)
దదాతి పస్చిమాం సంధ్యాం యః సువర్ణం యతవ్రతః।
బ్రహ్మవాయ్వగ్నిసోమానాం సాలోక్యముపయాతి సః॥ 13-132-68(86582)
సేంద్రేషు చైవ లోకేషు ప్రతిష్ఠా విందతే శుభాం।
ఇహ లోకే యశః ప్రాప్య శాంతపాప్మా చ మోదతే॥ 13-132-69(86583)
తతః సంపద్యతేఽన్యేషు లోకేష్వప్రతిమః సదా।
అనావృతగతిశ్చైవ కామచారో భవత్యుత॥ 13-132-70(86584)
న చ క్షరతి తేభ్యశ్చ యశశ్చైవాప్నుతే మహత్।
సువర్ణమక్షయం దత్త్వా లోకాంశ్చాప్నోతి పుష్కలాన్॥ 13-132-71(86585)
యస్తు సంజనయిత్వాఽగ్నిమాదిత్యోదయనం ప్రతి।
దద్యాద్వై వ్రతముద్దిశ్య సర్వకామాన్సమశ్నుతే॥ 13-132-72(86586)
అగ్నిరిత్యేవ తత్ప్రాహుః ప్రదానం చ సుఖావహం।
యథేష్టగుణసంవృత్తం ప్రవర్తకమితి స్మృతం॥ 13-132-73(86587)
ఏషా సువర్ణస్యోత్పత్తిః కథితా తే మయాఽనఘ।
కార్తికేయస్య చ విభో తద్విద్ధి భృగునందన॥ 13-132-74(86588)
కార్తికేయస్తు సంవృద్ధః కాలేన మహతా తదా।
దేవైః సేనాపతిత్వేన వృతః సేంద్రైర్భృగూద్వహ॥ 13-132-75(86589)
జఘాన తారకం చాపి దైత్యమన్యాంస్తథాఽసురాన్।
త్రిదశేంద్రాజ్ఞయా బ్రహ్మఁల్లోకానాం హితకాంయయా॥ 13-132-76(86590)
సువర్ణదానే చ మయా కథితాస్తే గుణా విభో।
తస్మాత్సువర్ణం విప్రేభ్యః ప్రయచ్ఛ తదతాంవర॥ 13-132-77(86591)
భీష్మ ఉవాచ। 13-132-78x(7182)
ఇత్యుక్తః స వసిష్ఠేన జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్।
దదౌ సువర్ణం విప్రభ్యో వ్యముచ్యత చ కిల్బిషాత్॥ 13-132-78(86592)
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం సువర్ణస్య మహీపతే।
ప్రదానస్య ఫలం చైవ జన్మ చాస్య యుధిష్ఠిర॥ 13-132-79(86593)
తస్మాత్త్వమపి విప్రేభ్యః ప్రయచ్ఛ కనకం బహుః।
దదత్సువర్ణం నృపతే కిల్బిషాద్విప్రమోక్ష్యసి॥ ॥ 13-132-80(86594)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ద్వాత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 132 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-132-4 ఋగ్వేదోఽథర్వవేదశ్చేతి క.ఙ.ధ.పాఠః॥ 7-132-14 ప్రాదుర్భావశ్చరమధాతుః॥ 7-132-16 భూతగ్రామం చతుర్విధం తత్తేజసస్తస్య త్రిగుణమయస్య రేతసః సంబంధీ యస్తేజోంశో రజోంశస్తస్మాత్తైజసప్రవృత్తిప్రధానం జంగమమభూత్॥ 7-132-17 తమసస్తమోంశాత్తామసం స్థావరం। సత్వాంశస్తూభయత్రానుగతః॥ 7-132-18 ప్రసవజైః కారణజైర్గుణైః॥ 7-132-19 సహయజ్వభిరుత్పన్న ఇతి ధ.పాఠః॥ 7-132-20 వాలఖిల్యాః శరోచ్చయాదితి ధ.పాఠః॥ 7-132-21 అత్రైవ కుశోచ్చయే। అత్ర అత్రైవేతి సంబంధః। అత్రైవాత్రిం చ హి విభో ఇతి ధ. పాఠః॥ 7-132-22 వ్యపోహేభ్యః సమూహేభ్యః। తథాగ్నేస్తస్య భస్మభ్య ఇతి.ధ.పాఠః॥ 7-132-23 అశ్రుతః అశ్రుసకాశాత్। స్నోతోభ్యః శ్రోత్రాదీంద్రియేభ్యః। బలాత్ వీర్యాత్। బలాన్మఖ ఇతి క.ట.ధ.పాఠః॥ 7-132-24 ఏతస్మాదగ్నిజత్వాత్॥ 7-132-25 నిర్యాసా దారుగతా లాక్షాదయో వృక్షరసాః॥ 7-132-27 దివిస్థితాః గ్రహతారాదయః ధిష్ణ్యేషు స్థానేషు॥ 7-132-30 త్రీణి భృగ్వంగిరఃకవిసంజ్ఞాని॥ 7-132-44 కవేః పుత్రా వారుణా ఇత్యనేని స్వీయభాగోపి కవిర్బ్రహ్మణా వరుణాయ సమర్పిత ఇత్యున్నేయం॥ 7-132-50 నోఽస్మాన్ సంతరిష్యంతి సంతారయిష్యంతి॥ 7-132-52 విదుషో విద్వాంసః॥ 7-132-56 ఆదినిధనే ఉత్పత్తిప్రలయయోరంతరాలే॥ 7-132-58 దేవశ్రేష్ఠస్య రుద్రస్య॥ 7-132-59 ధారణా నిశ్చయః॥ 7-132-61 బ్రాహ్మణపాణ్యజకర్ణదర్భస్తంబాప్సు కాష్ఠేష్విత్యేతాని శ్రుతౌ దృశ్యంతే। వపాయాం రంధ్రే॥ 7-132-62 శకటోర్వీం తు శ్రుత్యంతరాత్ జ్ఞేయా। పరస్య తీర్థాదేరప్సు॥ 7-132-64 సువర్ణం యే ప్రయచ్ఛంతి నరాః శుద్ధేన చేతసేతి ధ.పాఠః॥ 7-132-71 తేభ్యో లోకేభ్యో న చ క్షరతి॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.